Trans kadınlar olimpiyatlardan dışlanacak
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), trans kadınların Olimpiyat oyunlarında kadın kategorilerinde yer almasını yasaklayan yeni bir yönerge yayımladı. Bu yönergeyle birlikte, sporcuların cinsiyetini belirlemek için testler de uygulanacak.
Spor alanında transların katılımı konusu adil bir yarışma sağlama amacı öne sürülerek sık sık tartışma konusu oluyor. 2024 Olimpiyat Oyunları sırasında bu tartışmalar yeniden gündeme gelmişti. Özellikle Paris Olimpiyat Oyunları’nda boks dalında yarışan Imane Khelif ve Lin Yu-ting, kadın ve LGBTI karşıtı kesimler tarafından hedef alındı. İnternette her iki sporcuya da “biyolojik erkek” oldukları yönünde iddialar yöneltildi.
2023 yılında bu iki sporcu, dünya şampiyonasında diskalifiye edilmişti. Önce yapılan test sonuçlarının, XY kromozomlarına sahip olduklarını gösterdiği bildirildi; ancak daha sonra bu sonuç, yüksek testosteron seviyeleri şeklinde revize edildi. Olimpiyatlara katılacaklarının duyurulmasıyla birlikte tartışmalar yeniden alevlendi.
OLİMPİYATLARDA GENETİK TESTLER
Geçmiş Olimpiyatlardan sonra IOC, katılım kriterlerini güncelleme kararı aldı. Yeni IOC Başkanı Kirsty Coventry döneminde 2028 Los Angeles Olimpiyatları için yeni yönerge kabul edildi. Bu yönerge yalnızca trans kadınları kapsıyor; trans erkekler bu kurala dahil değil.
Yönerge, 2021 Atletizm Şampiyonası’nda kullanılan SRY gen testi gibi bir cinsiyet testi de içeriyor. Bu test, erkek fizyolojik özelliklerinin gelişiminden sorumlu Y kromozomlarındaki genleri kontrol ediyor.
MAHREMİYETE MÜDAHALE
Testin uygulanması çeşitli cins özgürlük kesimleri tarafından tepki çekti. Eleştiriler, testin mahremiyeti ihlal ettiği ve insan cinsiyetinin karmaşıklığını yeterince yansıtamadığı yönünde.
Örneğin, Imane Khelif’in özel hayatı özellikle ihlal edilmişti. Cinsiyeti üzerine kamuoyunda tartışmalar yapılmış, çocukluk fotoğrafları araştırılmıştı. Gerçek olmayan bu tür kamuya açık ifşalar ciddi tehlikeler doğurabilir.
TESTİN SINIRLILIKLARI
Hormon seviyelerinden, kromozom farklılıkları ve diğer biyolojik faktörlere kadar çok karmaşık ve biyolojinin ötesinde bir olgu olan cinsiyetin sınırlı ve kaba biyolojik testlerle göz önüne alınması bir tartışma konusu. Testin gerçekte adil yarışmayı garanti etmediği görülüyor. Y kromozomunun varlığı, rekabet avantajını belirlemek için yeterli bir gösterge değil. IOC’nin 30 yıl önce bu testi neden kaldırdığı da bunu gösteriyor.
Yeni yönerge, Olimpiyatların ABD’de yapılacak olmasından dolayı siyasi gelişmelerle de örtüşüyor. IOC'nin kararı, ABD’de trans haklarının giderek kısıtlandığı, LGBTİ+'lara yönelik şiddetin de arttığı bir dönemde alındı. Faşist kadın ve LGBTİ+ düşmanı Donald Trump, trans kadınların spor müsabakalarına katılmaması gerektiğini sıkça söylemiş ve ilgili yasaları gündeme getirmişti.